Sözlük

Lem'alar'da sık geçen terimlerin sade açıklamaları — önce kök/temel mânâsı, sonra Nursî'nin kullanımı. Henüz Türkçesi girilmemiş birkaç terimde İngilizce açıklama görünebilir.

Âl-i Beyt (the Prophet's Family)

Âl-i Beyt — Hz. Peygamber'in hanedanı ve nesli; başta Hz. Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyin ile zürriyetleri. 4. Lem'a, Kur'an'ın onlara istediği sevgi ve onların sünnetin muhafızları oluşu üzerinde durur.
bekâ

Bekâ — kalıcılık, fenanın (yok olup gitmenin) zıddı. Yalnız Allah el- Bâkî'dir; 3. Lem'a, O'nun için sevilen ve harcanan her şeyin o bekâdan bir aks aldığını öğretir.
besmele

'Bismillâhirrahmânirrahîm' ibaresi — sırları 14. Lem'a'nın İkinci Makamı'nda izah edilir.
bid'at

Bid'at: dinde, kaynaklarında dayanağı olmayan uygulamalar ihdas etmek — 11. Lem'a'da sünnetin karşısına konur.
ehadiyet (divine oneness)

Ehadiyet — Allah'ın her bir şeyde bütünüyle hazır olarak bilinmesi; vâhidiyetin (külldeki birliğinin) karşısında. Nursî 'vahdet içinde ehadiyet'i vurgular ki zihin, hadsiz çoklukta bile doğrudan Bir'e ulaşabilsin.
enâniyet

Benlik ya da 'ben'lik: nefsin sahiplik, üstünlük ve istiklâl iddia etme temayülü; ihlâsı ve Allah'ı tanımayı engeller.
esbâb (secondary causes)

Allah'ın fiillerini izhar ettiği zâhirî, 'tabiî' sebepler zinciri. Nursî'de tekrar eden bir tema: sebepler yalnız bir perdedir, kendiliğinden hiçbir yaratıcı güçleri yoktur; 1. Lem'a bu yüzden onları aşıp Müsebbibü'l-Esbâb'a — Allah'a — yönelmeyi öğütler.
esmâ-i hüsnâ

Allah'ın 'en güzel isimleri' (esmâ-i hüsnâ). Kâinattaki tecellîleri — bilhassa İsm-i Âzam'ı taşıyanlar — 30. Lem'a'nın başlıca mevzuudur.
gaflet

Gaflet — Allah'tan ve âhiretten habersiz, dalgın bir hâl; geçici dünyayı sağlam ve kalıcı gösterir. Nursî çağına 'gaflet asrı' der; öyle bir çağda, bir genci ebediyete döndüren hastalık gizli bir rahmet olabilir.
haşir (bodily resurrection)

Haşir — bütün insanların mahşer için diriltilip toplanması. Nursî bunu, tabiatın yenilenme âdetinden çıkarır — her baharın hayatı benzer suretle geri getirmesi gibi (17. Lem'a, Dördüncü Nota).
hubb-u câh

Makam ve şöhret sevgisi — Nursî'nin ihlâsın başdüşmanı ve riyanın kökü olarak gösterdiği mevki ve nam tutkusu.
i'câz (miraculous inimitability)

İ'câz — Kur'an'ın benzerinin getirilememe mucizeliği. Nursî onun on 'veçhi'ni sayar; 7. Lem'a bunlardan birini, gaybî haberlerini ele alır.
ihbâr-ı gaybî (tidings of the Unseen)

İhbâr-ı gaybî — Kur'an'ın, vahiy ânında gizli olan şeyleri (geçmiş, gelecek ya da gayb) haber vermesi. 7. Lem'a, Fetih Sûresi'nin son âyetlerinden böyle yedi tahakkuk etmiş haberi çıkarır.
ihlâs

İhlâs: bir ameli yalnız Allah'ın rızası için, gösteriş, övgü, makam veya dünyevî menfaat arzusundan arınmış olarak yapmak. 20. ve 21. Lem'aların ana mevzuu.
iktisâd

İktisat ve tutumluluk: rızkı ölçülü ve şükürle kullanmak, bir ibadet olarak; israf ve savurganlığa karşı — 19. Lem'a'nın mevzuu.
îmân

İman: Allah'a, peygamberlerine ve âhirete inanmak; imanı kuvvetlendirmek ve kurtarmak Risale-i Nur'un en üst gayesidir.
iştirâk-i a'mâl

Amellerde ortaklık: samimi bir ittihad ile, cemaatin müşterek ibadetinin sevabı, Allah'ın lütfuyla her bir ferdin defterine yansır — lamba ve iğne temsilleriyle anlatılır.
kader

Kader — her şeyin Allah'ın ilmi ve ölçüsü dâhilinde cereyan etmesi (kazâ ile, hâdiselerdeki tatbiki). 2. Lem'a, 26. Söz'deki etraflı izaha dayanarak, Hakîm'in takdir ettiği bir hastalıktan şikâyete hakkımız olmadığını söyler.
kerâmet

Kerâmet — bir Allah dostuna verilen, peygamber mucizesinden (mu'cize) ayrı, harikulâde ilâhî bir lütuf. 10. Lem'a, 'şefkat tokatları'ndaki istikrarlı düzeni Kur'an hizmetine eşlik eden bir kerâmet olarak okur.
mânâ-yı harfî (other-indicating meaning)

Bir şeyi 'harf' olarak okumak — kendisini değil, işaret ettiği mânâyı, yani Sâni'ini görmek; 'mânâ-yı ismî'nin (onu kendisi için okumanın) zıddı. 16. Lem'a'nın ayna temsili: cama bakarsan aksi kaçırırsın. Yaratılışı yalnız 'kendisi için' okuyan maddeci ilim yolunu şaşırır.
mârifetullah

Marifetullah: Hâlık'ı, eserleri ve isimleri üzerine tefekkürle tanımak; eserin yöneldiği esas meyve.
nefis

Benliğe, şehvete ve gaflete meyleden aşağı nefis; tezkiyesi (arındırılması) eserin tekrar eden bir meselesidir.
nübüvvet (prophethood)

Nübüvvet — Allah'ın, seçtiği elçiler vasıtasıyla insanlığa hidayeti; Nursî bunu beşerî hayrın temeli ve hakiki saadetin fihristi sayar (17. Lem'a, Dokuzuncu Nota).
râbıta-i mevt

Rabıta-i mevt: ölümü şuurlu biçimde göz önünde tutmak; ihlâsı korumanın ve dünya bağlılığını gevşetmenin bir yolu.
rahmet (divine mercy)

Rahmet — Allah'ın her şeyi kuşatan şefkati; 14. Lem'a bunu, bütün kâinatı muhtaç insana çeviren kuvvet olarak sunar. Besmele, ona tutunmanın yoludur.
rızâ

Kazaya rıza — Allah'ın gönderdiğini isyansız, şikâyetsiz kabul etmek. 2. Lem'a bunu, hastalığı bedenden kalbe sürükleyen kaygılı şikâyetin karşısına koyar.
rızık

Rızık — Allah'ın her canlıya takdir ettiği gıda. 12. Lem'a, rızkın teminat altında olduğunu ve canlının kendi iktidarıyla ters orantılı işlediğini söyler; öyle ki en âcizler (ana rahmindeki, bebek) en bol şekilde beslenir.
riyâ

İbadeti ya da hayrı gösteriş için yapmak — Allah için değil, insanlara görünüp beğenilmek için. Nursî, ardındaki şöhret sevgisini gizli bir şirk olarak görür.
sabır

Sabır: sıkıntıya metanetle dayanmak. 2. Lem'a'da Nursî bunu, ânın için verilmiş ilâhî bir kuvvet olarak ele alır: bir günlük her musibete yeter, ama geçmişe yanıp geleceğe kaygılanınca israf edilir.
Sahâbe (the Companions)

Sahâbe — Peygamber'i hayatında görüp ona tâbi olanlar. Nursî onları peygamberlerden sonra insanlığın en yükseği sayar; 7. Lem'a'nın Kur'ânî haber bahsinin merkezindedirler.
sünnet

Sünnet: Hz. Peygamber'in (s.a.v.) tatbikatı ve örnekliği; ona uymak bir hidayet ve nur yolu olarak sunulur.
şahs-ı mânevî

'Şahs-ı manevî' — fertler samimi ortak bir gaye etrafında birleştiğinde oluşan tek manevî/ahlâkî beden; herhangi bir ferdden daha güçlü ve daha kalıcıdır.
şefkat

Şefkat ve rikkat — Nursî'nin Allah'a süratli ve saf bir yol olarak öne çıkardığı, hasta ve yaşlıları teselli için bir nazar olarak kullandığı haslet.
şükür

Şükür: her nimeti bir hediye olarak görüp şükranla karşılamak; kulun temel bir vazifesi sayılır.
tabiat (nature)

'Tabiat' — maddeciliğin kendi kendine yeten yaratıcı bir kuvvet sandığı şey. 23. Lem'a, onun olsa olsa Allah'ın sanatı, kanunu ve fermanı olduğunu söyler — 'kanun koyucu değil, yaratılış kanunlarının bir mecmuası' — fail değil, edilgen bir perde.
tecellî

Tecellî — Allah'ın isim ve sıfatlarının mahlûkatta görünmesi; tıpkı güneşin sayısız aynada görünmesi gibi. Her varlık bir tecellîdir: hakiki bir akis, ama asla kaynağının aynısı değil.
tefânî

Kardeşler arasında fânî olmak: nefsini cemaat içinde öyle eritmek ki, bir kardeşinin meziyet ve faziletleriyle, sanki kendininmiş gibi, şükranla iftihar etmek.
tefekkür

Tefekkür: kâinattaki âyetleri (delilleri) düşünerek marifetullaha varmak — Nursî'nin Risale-i Nur'un yolu olarak tarif ettiği usul.
tesettür (covering / the veil)

Tesettür — kadınların örtünmesi. 24. Lem'a — bir hüküm olarak değil, Nursî'nin kendi delili olarak — onun kadının fıtratına uygun olduğunu, aile hayatının haysiyet ve emniyetini koruduğunu savunur.
tevekkül

Tevekkül: kendi vazifeni yaptıktan sonra neticeyi Allah'a havale etmek. 2. Lem'a'da, rıza ile birlikte, musibetin kök salmasını engelleyen iç duruştur: musibeti Göndereni'ne güvenerek karşıla, gevşer.
tevhîd

Tevhid: Allah'ın bir olduğunu ve her şeyin tek bir Hâlık'a delâlet ettiğini ikrar etmek — 23. Lem'a'da tabiatçılığa karşı savunulan hakikat.
tûl-i emel

'Tûl-i emel': yakında ölmeyecekmiş gibi yaşamak; ihlâsı ve âhirete hazırlığı körelten bir dünya bağlılığı.
uhuvvet

Uhuvvet: imana hizmet edenleri birleştiren iman bağı; rekabet ve hasedi bırakmayı ve kardeşlerini desteklemeyi gerektirir.
vahdetü'l-vücud (Unity of Existence)

'Vahdetü'l-vücud' — neticede 'O'ndan başka mevcut yoktur' diyen, böylece mahlûkatın vücudunu bir bakıma hayalî sayan tasavvufî meşrep. 9. Lem'a, saygıyla, bunun hakiki bir keşfi aştığını söyler: eşya 'hep O'ndan'dır, 'hep O' değil.
vahdetü'ş-şuhud (Unity of Witnessing)

'Vahdetü'ş-şuhud' — Vahdetü'l-vücud'un ayık (sahv) karşılığı: sâlik Allah'ı öyle müşahede eder ki başka bir şey nazarına girmez, fakat mahlûkatın — bağımlı da olsa — hakikaten var olduğunu inkâr etmez. Nursî bunu 'ehl-i sahv'ın daha selâmetli, daha yüksek yolu sayar.
vesvese (Satanic whispering)

Vesvese — şeytanın zihne attığı, irade dışı 'fısıltı' ya da kuruntu. 13. Lem'a, onu kişinin kendi inancı olmadığını fark etmenin — ve hiç iltifat etmemenin — gücünü kırdığını öğretir.