Temalar · tema
Marifetullah
Kâinat ve esmâ-i ilâhî üzerine tefekkürle Hâlık'ı tanımak — eserin kalbindeki tefekkür.
12 Lem'a
- No. 1
Birinci Lem'a — Yunus'un Niyazı ve Yalnız Allah'a Sığınmak
Hz. Yunus'un (a.s.) balığın karnından yükselen niyazı — "Senden başka ilâh yok; Seni tenzih ederim; ben zalimlerden oldum" — kendi kurtuluşumuzun da örneği olarak okunur: bütün zâhirî sebepler sustuğunda doğrudan Müsebbibü'l-Esbâb'a yönelmek; karanlık istikbalimiz, çalkalanan şu dünya ve kendi nefsimiz O'nun için hiçbir engel değildir.
- No. 3
Üçüncü Lem'a
'Yâ Bâkî Ente'l-Bâkî' (Ey Bâkî olan, ancak Sensin Bâkî) ikiz niyazı üzerine bir tefekkür: önce kalbi fâni olan her şeyden koparır, sonra teselli eder — madem hakiki Bâkî bâkidir, O'nun için sevilen ve harcanan her şey O'nun bekâsından bir hisse alır.
- No. 6
Altıncı Lem'a
Bir refakat notu: 'Lâ havle velâ kuvvete illâ billâh' üzerine planlanan bir tefekkür, Beşinci Lem'a gibi, sıraya konmak yerine zikir ve tefekkür ağırlıklı eserlere daha uygun görülerek ertelenmiştir.
- No. 9
Dokuzuncu Lem'a
Vahdetü'l-vücud anlayışıyla dikkatli ve saygılı bir ayrışma: Nursî, Kur'an'dan hareketle mahlûkatın — bağımlı da olsa — hakiki bir vücudu olduğunu savunur ('hepsi O'ndan'dır, 'hepsi O' değil) ve ayıklık (sahv) ehlinin yolu olan 'vahdetü'ş-şuhud'u onun üstünde tutar.
- No. 11
On Birinci Lem'a
Peygamber'in sünnetine uymaya dair on bir nokta — 'bid'at hastalığının ilâcı' olarak: küçük günlük âdetlerde bile sünnete uymanın sıradan fiilleri ibadete çevirdiği, imanı bid'ata karşı koruduğu ve kişinin Allah'ın sevgisine ermesinin yolu olduğu.
- No. 12
On İkinci Lem'a
Bir talebeye iki cevap: hiçbir canlının gerçekte rızıksızlıktan ölmediği — rızık Allah'ın teminatı altındadır — ve Kur'an'ın 'yedi gök ve yer'inin, devrin astronomisiyle çürütülecek bir şey değil, çok katmanlı küllî bir mânâ olarak okunması gerektiği.
- No. 14
On Dördüncü Lem'a
İki makam: ilki, müşkül bir hadisi ve Peygamber'in 'Âl-i abâ'sını (Ehl-i Beyt) okur; ikincisi — meşhur Besmele risalesi — 'Bismillâhirrahmânirrahîm'in altı 'sırrını', ilâhî rahmetin kapısı olarak açar.
- No. 16
On Altıncı Lem'a
Kardeşlerin sorularına cevap veren bir mektup: ehl-i velâyetin haberleri neden bazen çıkmaz (şartlı kader), Nursî muhalefete neden 'topuzla değil nurla' karşılık verir, Kur'an'ın mecazları nasıl okunur, yağmur ve ana rahmindeki çocuk neden gayb kalır, ve bir şeyi kendisi için mi yoksa Sâni'inin bir işareti olarak mı (mânâ-yı harfî) okumak gerektiği.
- No. 17
On Yedinci Lem'a
Çoğu kez kendine hitap eden ('Ey gafil Said!') on beş kısa tefekkür — Nursî'nin tevhide dair erken notlarından: fâni dünya, enaniyet, haşir, maddeci medeniyetin kalbe verdiği hastalık, imanın çoklukla değil keyfiyetle değeri, işin içine konmuş ücret, nübüvvet ve ilâhî vahdetin işaretleri üzerine.
- No. 23
Yirmi Üçüncü Lem'a (Tabiat Risâlesi)
Tabiat Risalesi: maddeci tabiatçılığın derli toplu bir reddi. Bir varlık ancak dört yolla açıklanabileceğine göre — sebeplerle, kendi kendine teşekkülle, 'tabiat'la ya da tek bir Hâlık'la — ve ilk üçü bir dizi 'muhal' altında çöktüğüne göre, tevhid ispatlanmış olur; Tabiat ise Sâni değil, O'nun sanatı olarak gösterilir.
- No. 29
Yirmi Dokuzuncu Lem'a
Tefekkürî bir yükseliş: 'Allahu ekber'in otuz üç 'mertebe'sinden yedisini açan bu bölüm, mahlûkatın tabakaları arasında yükselerek her derecede — zerreden galaksiye — aynı 'en büyük O'dur' şehadetini işittirir.
- No. 30
Otuzuncu Lem'a (Esmâ-i Sitte)
Altı 'Nokta'; her biri Allah'ın en büyük isimlerinden birini kâinatın yüzünden okur — Kuddûs, Adl, Hakem, Ferd, Hayy ve Kayyûm — öyle ki kâinatın nizamı, mizanı, hikmeti, vahdeti, hayatı ve muhtaçlığı, Sâni'ine dair tek ve okunabilir bir şehadet hâline gelir.