Tefekkür Düşünenler için âyetler
English

Q18

"Dindarlar böyle davranıyorsa, neden inanayım?"

Soru, en güçlü hâliyle

Bir inanç insanları gerçekten dönüştürüyorsa, kamusal yüzü daha iyi görünmeliydi. Yalan söyleyen vaizler, örtbas edilen istismarlar ve oy kazanmak için kullanılan din, onun bir güç aracı olduğunu düşündürüyor.

Bu soru neden soruluyor

Bu, Yaqeen verilerindeki en büyük tetikleyicidir. Türkiye'de gençler şunları gördü:

  • dinin rakip siyasi ve cemaat aktörlerince kullanılması;
  • dinî yurtlardaki istismar vakaları;
  • devletin dinî bir yapılanmaya bağladığı 2016 darbe girişimi.

Diyanet'in kendi aylık dergisi (Kasım 2018) gençlerin din istismarından nasıl korunacağını sordu. Bu, mantıktan değil ihanetten doğan bir şüphedir.

Kısa cevap

Kur'an müminler arasında ikiyüzlülük olacağını bekler ve onu hiçbir eleştirmenin yapmadığı kadar sert kınar. Dinin kötüye kullanılması, Kur'an'ın insan doğasına dair anlatımını doğrular; sigara içen bir doktor tıbbı çürütmez. Öfken meşrudur. Mesajı kaynağına ve en iyi örneklerine göre değerlendir; imanının yozlaşmış insanların elinde kalmasına izin verme.

Daha derine inmek istersen

Dinî açıklama
  • "İnsanlara iyiliği emredip kendinizi unutuyor musunuz?" (2:44); ayrıca 61:2–3, Mâûn sûresi ve münafıklar hakkında Münâfikûn sûresi.
  • Münafığın alametleri yalan söylemek, sözünden dönmek ve emanete ihanet etmektir (Buhârî 33; Müslim 59).
  • "Din nasihattir", yöneticilere nasihat dâhil (Müslim 55).
  • Gazzâlî "dünya âlimlerine" saldırdı. Nursî "şeytandan ve siyasetten" Allah'a sığındı.
Felsefî bakış

İtiraz ad hominemdir: mesajı taşıyıcılarına göre yargılar. Veriler karışıktır. Dinî pratik daha fazla bağışı yordar, ama yalnızca dinî bir etiket pek az şeyi yordar. Bu, Kur'an'ın islâm (dışa dönük teslimiyet) ile îmân/ihsân (iman ve güzellik) arasındaki ayrımına uyar. Adil bir karşı nokta "gerçek İskoç yoktur" sorunudur: kötü aktörlerin hiç gerçek mümin olmadığını söylemek çok kolaydır. Topluluklar kendi başarısızlıklarını sahiplenmelidir.

Bilimsel bakış

Norris ve Inglehart gençler arasındaki daha hızlı dinden kopuşu din ile devletin iç içe geçmesine bağlar. KONDA'nın Türkiye eğilimi bu örüntüye uyar, ama sebebi kanıtlayamaz.

Psikolojik ve toplumsal bakış

Dindarların verdiği yara, "kişilerarası" manevî mücadele olarak ortaya çıkar (Exline ve ark. 2014). İstismar mağdurları için önce güvenlik ve travma terapisi gelir. İstismarcı bir gruptan ayrılmak Allah'tan ayrılmak değildir.

İlgili âyetler

۞ أَتَأْمُرُونَ ٱلنَّاسَ بِٱلْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ وَأَنتُمْ تَتْلُونَ ٱلْكِتَٰبَ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ۝٤٤

atamurūna l-nāsa bil-biri watansawna anfusakum wa-antum tatlūna l-kitāba afalā taʿqilūna

İnsanlara iyiliği emreder de kendinizi unutur musunuz? Halbuki kitab (Tevrat)ı okuyorsunuz. Hâlâ aklınızı başınıza almayacak mısınız?

2:44

Meal: Elmalılı Hamdi Yazır (sadeleştirilmiş baskı)

  • Ey iman edenler! Yapmayacağınız şeyi niçin söylüyorsunuz? Yapmayacağınızı söylemeniz, Allah yanında şiddetli bir buğza sebeb olur. 61:2–3

    Arapça metin ve okunuşu

    يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ ۝ كَبُرَ مَقْتًا عِندَ ٱللَّهِ أَن تَقُولُوا۟ مَا لَا تَفْعَلُونَ

    yāayyuhā alladhīna āmanū lima taqūlūna mā lā tafʿalūna · kabura maqtan ʿinda l-lahi an taqūlū mā lā tafʿalūna

Kaynaklar

  1. Saheeh International, via the Tanzil text — 2:44, 61:2–3, 4:59; via legacy.quran.com — 63:1–4.
  2. Sahih al-Bukhari 33 (sunnah.com), https://sunnah.com/bukhari:33 — the signs of a hypocrite. (Muslim 55, "religion is sincere counsel", could not be opened.)
  3. Al-Ghazali, Iḥyāʾ ʿUlūm al-Dīn, Book of Knowledge (Kitāb al-ʿIlm), Section VI, tr. Nabih Amin Faris, https://www.ghazali.org/works/bk1-sec-6.htm.
  4. Zeki Saritoprak, "Islam and Politics in the Light of Said Nursi", Islam and Christian–Muslim Relations 19(1):113–126 (January 2008), abstract, https://risaleinur.com/studies/79-research-papers/4303-islam-and-politics-in-the-light-of-said-nursi.html.
  5. Kenneth I. Pargament & Julie J. Exline, "Religious and spiritual struggles", APA Science Brief (1 November 2020), https://www.apa.org/topics/belief-systems-religion/spiritual-struggles.
  6. Lake Institute on Faith & Giving (Indiana University Lilly Family School of Philanthropy), Giving USA Special Report on Giving to Religion (24 October 2017), news release, https://philanthropy.indianapolis.iu.edu/news-events/news/_news/2017/religiously-affiliated-people-more-likely-to-donate-whether-to-place-of-worship-or-other-charitable-organizations.html.
  7. G. John Ikenberry, review of Norris & Inglehart, Sacred and Secular (2004), Foreign Affairs (November/December 2004), https://www.foreignaffairs.com/node/1081698.
  8. "Presidency of Religious Affairs", Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Presidency_of_Religious_Affairs.
  9. "2016 Turkish coup attempt", Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/2016_Turkey_coup.
  10. Female Scholars Network, "Addressing Spiritual Abuse in Our Community: A Community Call In and Leadership Directives", by "over 100 female Islamic scholars, teachers, and daa'iyyas" (November 2024), https://muslimmatters.org/wp-content/uploads/Female-Scholars-Against-Spiritual-Abuse.pdf.
  11. Youssef Chouhoud, "What Causes Muslims to Doubt Islam? A Quantitative Analysis", Yaqeen Institute (2018; updated 2024), as read for run 9.
  12. Chouhoud (Yaqeen 2018)
  13. Diyanet Aylık Dergi, Kasım 2018 (Türkçe)
  14. Gazzâlî, İhyâ (Arapça)
  15. Nursî, Mektubat (Türkçe)
  16. Exline et al. (2014)
  17. H.H. Behr, "Keine Angst vor Kritik" (Almanca, 2014)