Tefekkür Düşünenler için âyetler
English

Q15

Dualar neden kabul olmuyor?

Soru, en güçlü hâliyle

"Bana dua edin, size icabet edeyim" (40:60). Annemin iyileşmesi için dua ettim ve o öldü. Ya vaat yanlış, ya Allah umursamıyor, ya da kimse dinlemiyor.

Bu soru neden soruluyor

Kişisel travma; Yaqeen, bir yakının ölümünü tetikleyiciler arasında sayar ve travmayı belki de en yaygın yol olarak görür.

Kısa cevap

Hz. Peygamber hiçbir samimi duanın boşa gitmediğini öğretti: Allah ya onu çabucak verir, ya karşılığını âhiret için saklar, ya da ona denk bir kötülüğü uzaklaştırır. Sahâbe daha çok dua edeceklerini söylediğinde, Allah'ın daha da fazlasını verdiğini söyledi. "İcabet", "her zaman istendiği gibi vermek" değil, "karşılık vermek" demektir. Bu, yası silmeden duayı bir otomat değil, bir ilişki olarak yeniden çerçeveler.

Daha derine inmek istersen

Dinî açıklama

Âyetler: 2:186; 40:60; 2:216. Hadis: Müsned, Ahmed 11133 (Ebû Saîd el-Hudrî), Arnaût tarafından ceyyid sayılmış, Tirmizî 3573 ve el-Edebü'l-Müfred 710'da da rivayet edilmiştir; Buhârî ve Müslim: "acele etmediği sürece" icabet olunur. Klasik: İbn Kayyim (ed-Dâ' ve'd-Devâ') duayı kaderin içindeki bir sebep olarak görür; İbn Atâullah (Hikem): gecikme ümitsizlik sebebi değildir, Allah dilediği gibi karşılık verir.

Felsefî bakış

İtiraz: "üç sonuç" yanlışlanamaz. Cevap: bu, hikmet sahibi bir Allah'a inanıldığında tutarlı olan, ilahi hikmete dair teolojik bir iddiadır. Dilekte bulunan dua yine de bağımlılığı ve ilişkiyi ifade eder.

Bilimsel bakış

Yerleşik bilgi STEP çalışması (Benson ve ark., American Heart Journal 2006; 6 ABD hastanesinde 1.802 bypass hastası), şefaat duası edilen hastalarda %52 (315/604), dua edilmeyenlerde %51 (304/597) ve kendileri için dua edildiği söylenen hastalarda %59 komplikasyon buldu; yani ölçülebilir bir fayda görülmedi. İslam teolojisi duanın bir ilaç gibi işleyeceğini öngörmez.

Psikolojik ve toplumsal bakış

Yas içinde Allah'a öfke, dinî başa çıkma araştırmalarında yaygındır. Kur'an Yakub'un yakarışını korur: "Ben derdimi ve hüznümü yalnız Allah'a arz ediyorum" (12:86). Yakarışı iman olarak kabul etmek gerekir.

İlgili âyetler

وَقَالَ رَبُّكُمُ ٱدْعُونِىٓ أَسْتَجِبْ لَكُمْ ۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِى سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ۝٦٠

waqāla rabbukumu id'ʿūnī astajib lakum inna alladhīna yastakbirūna ʿan ʿibādatī sayadkhulūna jahannama dākhirīna

Halbuki Rabbiniz: "Bana yalvarın, dua edin ki size karşılık vereyim. Çünkü bana ibadet etmekten kibirlenip yüz çevirenler yarın horlanmış olarak cehenneme gireceklerdir." buyurdu.

40:60

Meal: Elmalılı Hamdi Yazır (sadeleştirilmiş baskı)

  • Şayet kullarım, sana benden sordularsa, gerçekten ben çok yakınımdır. Bana dua edince, duacının duasını kabul ederim. O halde onlar da benim davetime koşsunlar ve bana hakkıyla iman etsinler ki, doğru yola gidebilsinler. 2:186

    Arapça metin ve okunuşu

    وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا۟ لِى وَلْيُؤْمِنُوا۟ بِى لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ

    wa-idhā sa-alaka ʿibādī ʿannī fa-innī qarībun ujību daʿwata l-dāʿi idhā daʿāni falyastajībū lī walyu'minū bī laʿallahum yarshudūna

  • Dedi ki: "Ben hüznümü, kederimi ancak Allah'a şikayet ederim ve Allah tarafından sizin bilmediğiniz şeyleri de bilirim." 12:86

    Arapça metin ve okunuşu

    قَالَ إِنَّمَآ أَشْكُوا۟ بَثِّى وَحُزْنِىٓ إِلَى ٱللَّهِ وَأَعْلَمُ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

    qāla innamā ashkū bathī waḥuz'nī ilā l-lahi wa-aʿlamu mina l-lahi mā lā taʿlamūna

Kaynaklar

  1. Saheeh International via the site's Tanzil data — 40:60, 2:186, 12:86.
  2. Sahih al-Bukhari 6340 (sunnah.com), https://sunnah.com/bukhari:6340.
  3. Sahih Muslim 1015 (via hadithunlocked.com), https://hadithunlocked.com/muslim:1015.
  4. Musnad Ahmad 11133, with Tirmidhi 3573, al-Adab al-Mufrad 710 and al-Hakim (via hadithunlocked.com), https://hadithunlocked.com/ahmad:11133.
  5. Atif Khalil, "Is God Obliged to Answer Prayers of Petition (Duʿāʾ)? The Response of Classical Sufis and Qurʾanic Exegetes", Journal of Medieval Religious Cultures 37:2 (2011), pp. 93–109, https://traditionalhikma.com/wp-content/uploads/2015/03/Is-God-Obliged-to-Answer-Prayers-of-Petition-The-Response-of-Classical-Sufis-and-Quranic-Exegetes-by-A.-Khalil.pdf.
  6. Ibn al-Qayyim, al-Dāʾ wa-l-Dawāʾ (The Ailment and Its Cure), chapter on du'a, trans. Osman Umarji, Virtual Mosque, https://www.virtualmosque.com/?p=7349.
  7. Ibn ʿAtaʾillah, al-Ḥikam, aphorism 6, as quoted by Abu Aaliyah, "Despair Not if Response to Your Du'a is Delayed", MuslimMatters (19 August 2013), https://muslimmatters.org/2013/08/19/despair-not-if-response-to-your-dua-is-delayed/.
  8. H. Benson, J. A. Dusek, J. B. Sherwood et al., "Study of the Therapeutic Effects of Intercessory Prayer (STEP) in cardiac bypass patients", American Heart Journal 151:4 (2006), pp. 934–942 — abstract, https://mayoclinic.elsevierpure.com/en/publications/study-of-the-therapeutic-effects-of-intercessory-prayer-step-in-c.
  9. L. Roberts, I. Ahmed and A. Davison, "Intercessory prayer for the alleviation of ill health", Cochrane Database of Systematic Reviews (2009, Issue 2), https://www.cochrane.org/evidence/CD000368_intercessory-prayer-alleviation-ill-health.
  10. Musnad Aḥmad 11133
  11. Bukhārī 6340
  12. Muslim 2735
  13. Ibn al-Qayyim, al-Dāʾ wa-l-Dawāʾ
  14. Ibn ʿAṭāʾillāh, al-Ḥikam
  15. Yaqeen, "Modern Pathways"
  16. Benson et al., American Heart Journal (2006)
  17. K. Pargament, The Psychology of Religion and Coping