Tefekkür Düşünenler için âyetler
English

Q29

Kendine yeterli bir Allah neden yaratsın?

Soru, en güçlü hâliyle

Allah hiçbir şeye muhtaç değilse, yaratmak keyfî görünür ve "bana ibadet etsinler diye" (51:56) övgüye ihtiyaç gibi geliyor.

Bu soru neden soruluyor

Anlam krizleri.

Kısa cevap

Allah ihtiyaçtan değil, cömertlik ve hikmetten yaratır. 51:56'daki ibadet, Allah'ı tanımak olarak okunur; bu da bizim gelişip serpilmemizdir.

Daha derine inmek istersen

Dinî açıklama

Mücâhid 51:56'yı "beni tanısınlar diye" okudu. İbn Teymiyye'ye göre "Gizli bir hazineydim" sözünün senedi yoktur Tartışmalı. Eş'arîler Allah'ın amaçlar için iş yaptığını reddeder; Mâtürîdîler ve İbn Kayyim Allah'ın hikmetle (hikmet) iş yaptığını kabul eder.

Felsefî bakış

İyilik doğası gereği kendini paylaşır.

Bilimsel bakış

Anlam duygusu iyi oluşu yordar (Steger; Frankl).

Psikolojik ve toplumsal bakış

Anlam soruları umutsuzlukla birlikte geliyorsa, profesyonel destek alınmalıdır.

İlgili âyetler

وَمَا خَلَقْتُ ٱلْجِنَّ وَٱلْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ۝٥٦

wamā khalaqtu l-jina wal-insa illā liyaʿbudūni

Ben cinleri ve insanları ancak bana ibadet etsinler diye yarattım.

51:56

Meal: Elmalılı Hamdi Yazır (sadeleştirilmiş baskı)

Kaynaklar

  1. Saheeh International, via the Tanzil text — 51:56, 51:57, 35:15, 67:2, 2:30, 7:156, 21:107, 17:15, 18:29.
  2. Ibn Kathir, Tafsir (abridged English), on 51:56–58, https://surahquran.com/tafsir-english-aya-56-sora-51.html.
  3. IslamWeb fatwa 426097, "True Meaning of Verse {And I Did Not Create the Jinn and Mankind Except to Worship Me}", https://islamweb.net/en/printfatwa.php?id=426097 — reports the views of Mujahid, Ibn Jurayj, ʿAli, al-Zajjaj and Ibn Taymiyya with their sources.
  4. Hadith Answers (Mawlana Suhail Motala, checked by Mawlana Haroon Abasoomar), "Hadith qudsi: I was an unknown treasure", https://hadithanswers.com/hadith-qudsi-i-was-an-unknown-treasure/.
  5. Al-Feqh, "The Hadith: 'Allah said, I was an unknown treasure…'", https://www.al-feqh.com/en/the-hadith-allah-said-i-was-an-unknown-treasure-but-i-wanted-to-be-known — reports al-ʿAjluni's Kashf al-Khafaʾ.
  6. "A Hidden Treasure", Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/A_Hidden_Treasure — the wording of the saying and its use in Sufi thought.
  7. Muhammed Bilal Gültekin, "Mütekaddimîn Dönemi Eşʿarî Kelamında İlâhî Hikmet", Kader 23:2 (2025), pp. 441–470, https://dergipark.org.tr/en/pub/kaderdergi/article/1636319 — abstract.
  8. Mehmet Kuyucu, "Classical Theological Schools and the Conception of Divine Wisdom (Ḥikma)", Tefsir Araştırmaları Dergisi 10:1 (2026), pp. 1–19, https://dergipark.org.tr/en/pub/tader/article/1860014 — abstract.
  9. Sahih al-Bukhari 3194 (sunnah.com), https://sunnah.com/bukhari:3194.
  10. İbn Kayyim, Şifâü'l-alîl (Arapça)
  11. Tabâtabâî, el-Mîzân (Farsça)
  12. Elmalılı (Türkçe)
  13. Steger (2006)