Q22
Hz. Peygamber'in savaşları ve Benî Kurayza
Soru, en güçlü hâliyle
"Âlemlere rahmet" (21:107) olan biri pek çok sefere komuta etti. Hendek Savaşı'ndan (627) sonra kaynaklar, Kurayza kabilesinin bütün yetişkin erkeklerinin (400–900) idam edildiğini, kadınların ve çocukların köleleştirildiğini aktarır.
Bu soru neden soruluyor
Polemikçiler onu belirleyici sayar ve Yahudi–Müslüman ilişkilerine önem veren Müslümanlar rahatsızlık duyar.
Kısa cevap
Kaynaklara göre Kurayza, Medine'nin varlığını tehdit eden bir kuşatma sırasında bir savunma antlaşmasını bozdu. Eski müttefikleri Sa'd b. Muâz'ın hakemliğine teslim oldular; onun hükmü dönemin savaş normlarına uyuyordu (bkz. Tesniye 20). Rakamlar tartışmalıdır. Anlatı kabul edilse bile ahlâkî ağırlığı büyüktür ve bu kabul edilmelidir.
Daha derine inmek istersen
Dinî açıklama
Savaşmaya meşru müdafaa için (22:39–40), haddi aşmadan (2:190) izin verilir. Kadınları ve çocukları öldürmek yasaktır (Buhârî 3015; Müslim 1744). Kur'an 33:26'da olaya değinir. Sa'd'ın hükmü Buhârî 4121'dedir; rakamlar İbn İshak'tan gelir. Fakihler bunu bozulan bir antlaşma (nakzu'l-ahd) üzerine hakemlik olarak ele aldı.
Felsefî bakış
W.N. Arafat (JRAS 1976), 600–900 rakamının doğru olamayacağını savundu. Geç kaynakları ve Masada'nın olası bir yankısını gösterdi. M.J. Kister (JSAI 1986) ona madde madde cevap verdi ve tarihçilerin çoğu olayın özünde Kister'i izler. Toplu idam modern insancıl hukuku ihlal eder. Savunucular, şehrin varlığını tehdit eden bir kuşatma sırasındaki ihaneti gösterir. Eleştirmenler, bağlamın açıkladığını ama haklı çıkarmadığını söyler.
Tarih
Aktarılan rakamlar yaklaşık 40 ile 900 arasında değişir Tartışmalı.
Psikolojik ve toplumsal bakış
Peygamber sevgisi ile ahlâkî huzursuzluk bir arada var olabilir. Bu olay hiçbir toplu suçlamayı ya da antisemitizmi haklı çıkarmaz.
İlgili âyetler
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَٰتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا۟ ۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ٣٩ ٱلَّذِينَ أُخْرِجُوا۟ مِن دِيَٰرِهِم بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّآ أَن يَقُولُوا۟ رَبُّنَا ٱللَّهُ ۗ وَلَوْلَا دَفْعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَّهُدِّمَتْ صَوَٰمِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَوَٰتٌ وَمَسَٰجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا ٱسْمُ ٱللَّهِ كَثِيرًا ۗ وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِىٌّ عَزِيزٌ٤٠
Okunuş: udhina lilladhīna yuqātalūna bi-annahum ẓulimū wa-inna l-laha ʿalā naṣrihim laqadīrun · alladhīna ukh'rijū min diyārihim bighayri ḥaqqin illā an yaqūlū rabbunā l-lahu walawlā dafʿu l-lahi l-nāsa baʿḍahum bibaʿḍin lahuddimat ṣawāmiʿu wabiyaʿun waṣalawātun wamasājidu yudh'karu fīhā us'mu l-lahi kathīran walayanṣuranna l-lahu man yanṣuruhu inna l-laha laqawiyyun ʿazīzun
Kendilerine savaş açılan kimselere (kâfirlere karşı koymak için) izin verildi. Çünkü onlar zulme uğradılar. Şüphesiz Allah onları zafere ulaştırmaya kadirdir. Onlar "Rabbimiz Allah'tır" demelerinden başka bir sebep olmaksızın haksız yere yurtlarından çıkarıldılar. Eğer Allah insanların bir kısmını bir kısmı ile defetmeseydi manastırlar, kiliseler, havralar ve içinde Allah'ın adı çok anılan mescidler elbette yıkılırdı. Şüphesiz Allah kendi (dini) ne yardım edene yardım edecektir. Şüphesiz Allah çok güçlüdür, çok izetlidir (her şeye galiptir).
Meal: Elmalılı Hamdi Yazır (sadeleştirilmiş baskı)
-
Size savaş açanlarla Allah yolunda çarpışın. Fakat haksız saldırıda bulunmayın. Çünkü Allah, haksız saldırıda bulunanları sevmez. 2:190
Arapça metin ve okunuşu
وَقَٰتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱلَّذِينَ يُقَٰتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوٓا۟ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلْمُعْتَدِينَ
waqātilū fī sabīli l-lahi alladhīna yuqātilūnakum walā taʿtadū inna l-laha lā yuḥibbu l-muʿ'tadīna
-
Hem de kitap ehlinden onlara yardım edenleri kalplerine korku düşürerek kalelerinden indirdi, siz onların bir kısmını katlediyordunuz, bir kısmını da esir alıyordunuz. 33:26
Arapça metin ve okunuşu
وَأَنزَلَ ٱلَّذِينَ ظَٰهَرُوهُم مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ مِن صَيَاصِيهِمْ وَقَذَفَ فِى قُلُوبِهِمُ ٱلرُّعْبَ فَرِيقًا تَقْتُلُونَ وَتَأْسِرُونَ فَرِيقًا
wa-anzala alladhīna ẓāharūhum min ahli l-kitābi min ṣayāṣīhim waqadhafa fī qulūbihimu l-ruʿ'ba farīqan taqtulūna watasirūna farīqan
Kaynaklar
- Saheeh International via the site's Tanzil data — 22:39–40, 2:190, 33:26, 21:107, 5:32.
- Saheeh International via legacy.quran.com — 9:5, 9:6, 9:7, 9:29, 47:4.
- Sahih al-Bukhari 4121 (sunnah.com), 3015 (sunnah.com); Sunan Abi Dawud 4404 (sunnah.com, graded by al-Albani).
- Michael Lecker, "Qurayẓa, Banū", Encyclopaedia Judaica, 2nd ed., via Encyclopedia.com.
- Uri Rubin, "The 'Constitution of Medina': Some Notes", pp. 6–22, https://almuslih.org/wp-content/uploads/Library/Rubin,%20U%20-%20The%20‘Constitution%20of%20Medina’.pdf.
- Sadik Kirazli, "Re-Examining the Story of Banū Qurayẓah Jews in Medina with a Reference to the Account of Ibn Isḥāq", Australian Journal of Islamic Studies 4:1 (2019), pp. 1–17 — abstract.
- Wikipedia: "Siege of Banu Qurayza"; "Military career of Muhammad"; "Ibn Ishaq"; "Sword Verse"; "Jizya" — used for figures and for the scholars they cite (Watt, Stillman, Peterson, Abdel Haleem, Crone, Kister, Rida), which not yet consulted directly.
- Ibn Kathir, Tafsir (abridged English), on 9:5 and 9:29, surahquran.com.
- Open Letter to al-Baghdadi (2014).
- Arafat, JRAS (1976)
- Kister, JSAI 8 (1986)
- B. Ahmad (1979)
- Bukhārī 4121
- İbn Hişâm, es-Sîre (Arapça)
- TDV, "Kurayza, Benî" (Türkçe)
- Hamidullah (Fransızca)
- WikiShia (Fransızca)