S9

İnce ayar

Bazı sabitler hayata izin veren dar aralıklarda durur. İnce ayar bir kanıt değil, bir davettir.

ٱلَّذِى لَهُۥ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَلَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَمْ يَكُن لَّهُۥ شَرِيكٌ فِى ٱلْمُلْكِ وَخَلَقَ كُلَّ شَىْءٍ فَقَدَّرَهُۥ تَقْدِيرًا۝٢

Okunuş: alladhī lahu mul'ku l-samāwāti wal-arḍi walam yattakhidh waladan walam yakun lahu sharīkun fī l-mul'ki wakhalaqa kulla shayin faqaddarahu taqdīran

O öyle bir ilâhtır ki, göklerin ve yerin hükümranlığı kendisinindir. O hiç çocuk edinmedi, hükümranlıkta ortağı yoktur. O, her şeyi yaratıp bir ölçüye göre düzenleyerek takdir etmiştir.

25:2

إِنَّا كُلَّ شَىْءٍ خَلَقْنَٰهُ بِقَدَرٍ۝٤٩

Okunuş: innā kulla shayin khalaqnāhu biqadarin

Haberiniz olsun ki, biz her şeyi bir kadere göre yarattık.

54:49

Meal: Elmalılı Hamdi Yazır (sadeleştirilmiş baskı)

Klasik tefsir

Arka plan, Gazzâlî ve Râzî'nin kullandığı kelâmdaki tahsis (belirleme) delilidir.

Nasıl işler

Yerleşik bilgi — çıkarımlar ise Tartışmalı

  • Bazı sabitler hayata izin veren dar aralıklarda durur. Bir tahmine göre kozmolojik sabitin ince ayarı 10^120'de 1'dir (Stanford Felsefe Ansiklopedisi).

Cevaplar:

  • Çoklu evren: şişme (enflasyon) artı sicim manzarası.
  • Bu çıkarımın eleştirmenleri "ters kumarbaz yanılgısı"nı ve "bu evren itirazı"nı (Hacking, White) öne sürer; savunucular buna itiraz eder.
  • Weinberg bazı örneklerin "o kadar da ince olmadığına" hükmetti.